Tails OS: Εγκατάσταση & Εκκίνηση

Η εγκατάσταση του Tails περιλαμβάνει τη λήψη του επίσημου αρχείου, τη μεταφορά του σε ένα USB stick (flashing), και τη ρύθμιση του υπολογιστή σας ώστε να ξεκινήσει από το USB αντί για το συνηθισμένο λειτουργικό του σύστημα.

---

1. Λήψη & Επαλήθευση του Tails

1. Λήψη του USB Image: Επισκεφθείτε την επίσημη σελίδα tails.net/install και κατεβάστε το αρχείο Tails USB image (κατάληξη .img, μέγεθος περίπου 1.9 GB).

2. Επαλήθευση (Verification):

   Danger

   Η επαλήθευση είναι κρίσιμη για να διασφαλίσετε ότι το αρχείο που κατεβάσατε δεν έχει παραποιηθεί από τρίτους (π.χ. μέσω επίθεσης man-in-the-middle).

   • Tails Verification Extension: Η επίσημη ιστοσελίδα παρέχει ένα ενσωματωμένο javascript εργαλείο επαλήθευσης. Μόλις ολοκληρωθεί η λήψη, κάντε κλικ στο κουμπί Verify στην ιστοσελίδα και επιλέξτε το ληφθέν αρχείο.
   • OpenPGP: Οι πιο έμπειροι χρήστες μπορούν να κάνουν λήψη της OpenPGP υπογραφής (.sig) και να την επαληθεύσουν χρησιμοποιώντας το GnuPG με το επίσημο κλειδί υπογραφής του Tails.

---

2. Εγγραφή (Flashing) στο USB Stick

Για να κάνετε το USB stick εκκινήσιμο (bootable), πρέπει να γράψετε το image χρησιμοποιώντας ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα. Μην αντιγράψετε απλά το αρχείο μέσα στο USB!

Danger

Σημαντική Προειδοποίηση Ιδιωτικότητας: Αποφύγετε το BalenaEtcher

Το Tails σταμάτησε να προτείνει το BalenaEtcher λόγω θεμάτων ιδιωτικότητας. Οι πρόσφατες εκδόσεις του BalenaEtcher στέλνουν τηλεμετρία (συμπεριλαμβανομένης της IP σας, του ονόματος του αρχείου που γράφετε –δηλαδή ότι γράφετε Tails OS– και του μοντέλου του USB) πίσω στην εταιρεία Balena και σε τρίτους.

Συνιστάται η χρήση του Rufus (για Windows) ή άλλων ασφαλών εναλλακτικών (όπως το Raspberry Pi Imager με απενεργοποιημένη τηλεμετρία).

1. Συνδέστε το USB: Τοποθετήστε ένα USB stick τουλάχιστον 8 GB στον υπολογιστή σας.

   Caution

   Όλα τα δεδομένα που βρίσκονται ήδη στο USB stick θα διαγραφούν οριστικά. Βεβαιωθείτε ότι έχετε κρατήσει αντίγραφα ασφαλείας των αρχείων σας!

2. Εγγραφή με το Rufus (για χρήστες Windows):

   • Κατεβάστε και ανοίξτε το Rufus (συνιστάται η portable έκδοση από το rufus.ie).
   • Στο πεδίο Device (Συσκευή), επιλέξτε το USB stick σας.
   • Στο πεδίο Boot selection, κάντε κλικ στο SELECT και επιλέξτε το ληφθέν αρχείο .img του Tails.
   • Κάντε κλικ στο START. Αν σας εμφανιστεί προειδοποίηση για εγγραφή σε ISO image mode ή DD image mode, επιλέξτε το DD Image mode (το Rufus το επιλέγει αυτόματα για αρχεία .img).
   • Περιμένετε να ολοκληρωθεί η εγγραφή (θα εμφανιστεί η ένδειξη READY).

3. Εγγραφή σε macOS / Linux:

   • Για Linux, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το προεγκατεστημένο εργαλείο Disks (Gnome Disks) επιλέγοντας Restore Disk Image ή την εντολή dd στο τερματικό.
   • Για macOS, ακολουθήστε τις οδηγίες του Tails για εγγραφή μέσω του Terminal.

4. Ασφαλής Κατάργηση: Αφαιρέστε με ασφάλεια το USB stick από τον υπολογιστή σας.

---

3. Εκκίνηση (Booting) από το USB

Για να ξεκινήσετε το Tails, πρέπει να απενεργοποιήσετε τον υπολογιστή σας και να τον αναγκάσετε να κάνει boot από το USB drive.

Εκκίνηση σε PC (Windows / Linux)

Βήματα για PC:

1. Συνδέστε το Tails USB stick στον υπολογιστή ενώ είναι κλειστός.
2. Ενεργοποιήστε τον υπολογιστή και πατήστε αμέσως και επανειλημμένα το πλήκτρο πρόσβασης στο Boot Menu (συνήθως κάθε 1 δευτερόλεπτο).
   • Κοινά πλήκτρα Boot Menu: F12, F11, F8, Esc ή F9 (εξαρτάται από τον κατασκευαστή της μητρικής).
3. Θα εμφανιστεί μια λίστα με τους διαθέσιμους δίσκους εκκίνησης. Επιλέξτε το USB drive σας (συχνά αναφέρεται ως USB Storage Device, EFI Boot Device ή με το όνομα της μάρκας του USB).
4. Πατήστε Enter.

Tip

Εάν δεν εμφανίζεται το Boot Menu, ίσως χρειαστεί να μπείτε στις ρυθμίσεις του BIOS/UEFI (πατώντας Del ή F2 κατά την εκκίνηση) και να αλλάξετε τη σειρά εκκίνησης (Boot Order) ή να απενεργοποιήσετε προσωρινά το Fast Startup των Windows.

Εκκίνηση σε Mac (Intel)

Βήματα για Intel Mac:

1. Απενεργοποιήστε πλήρως το Mac.
2. Συνδέστε το Tails USB stick.
3. Πατήστε το κουμπί ενεργοποίησης (Power) και αμέσως πατήστε και κρατήστε πατημένο το πλήκτρο Option (Alt) ⌥.
4. Συνεχίστε να το κρατάτε πατημένο μέχρι να εμφανιστεί η οθόνη του Startup Manager.
5. Θα δείτε μια λίστα δίσκων. Επιλέξτε το εικονίδιο με την ένδειξη EFI Boot (συνήθως έχει κίτρινο χρώμα).
6. Πατήστε Enter ή κάντε κλικ στο βέλος κάτω από το εικονίδιο.

Danger

Οι Mac με επεξεργαστές Apple Silicon (M1, M2, M3 κ.λπ.) δεν υποστηρίζονται. Αν προσπαθήσετε να κάνετε boot, το σύστημα δεν θα αναγνωρίσει το USB.

---

4. Ο Boot Loader και Αντιμετώπιση Προβλημάτων

Μόλις γίνει επιτυχώς boot από το USB, θα εμφανιστεί η οθόνη του GRUB Boot Loader με δύο επιλογές:

1. Tails (Η προεπιλεγμένη επιλογή).
2. Tails (Troubleshooting Mode) (Λειτουργία αντιμετώπισης προβλημάτων).

Αν δεν πατήσετε τίποτα, το Tails θα εκκινήσει αυτόματα με την πρώτη επιλογή σε 4 δευτερόλεπτα.

Τι κάνουμε αν κολλάει η εκκίνηση (Black Screen / GPU Issues);

Ορισμένες κάρτες γραφικών (κυρίως Nvidia) ενδέχεται να μην είναι πλήρως συμβατές με τους open-source drivers του Linux, προκαλώντας μαύρη οθόνη ή πάγωμα κατά την εκκίνηση.

1. Δοκιμάστε το Troubleshooting Mode: Επιλέξτε τη δεύτερη επιλογή στον Boot Loader. Αυτή η λειτουργία απενεργοποιεί προηγμένα εφέ γραφικών και φορτώνει βασικούς drivers που λειτουργούν σχεδόν παντού.

2. Προσθήκη custom παραμέτρων στο GRUB:

   • Στην οθόνη του Boot Loader, επιλέξτε την πρώτη επιλογή (Tails) και πατήστε το πλήκτρο e για να επεξεργαστείτε τις παραμέτρους εκκίνησης.
   • Βρείτε τη γραμμή που ξεκινά με linux και πηγαίνετε στο τέλος της.
   • Προσθέστε μία από τις ακόλουθες παραμέτρους (αφήνοντας κενό πριν):
     • Για κάρτες Nvidia: nouveau.modeset=0 ή nomodeset
     • Για παλαιότερα chipset: acpi=off
   • Πατήστε Ctrl+X ή F10 για να εκκινήσετε με αυτές τις ρυθμίσεις.